Co to jest JSON? Składnia, typy danych i najczęstsze błędy

JSON (JavaScript Object Notation) to tekstowy format zapisu danych, czytelny zarówno dla ludzi, jak i programów. Używają go interfejsy API, pliki konfiguracyjne, bazy danych dokumentowych i aplikacje mobilne. Opisuje go standard RFC 8259.

Przykład

{
  "nazwa": "Kalkulator procentowy",
  "kategoria": "matematyka",
  "darmowy": true,
  "ocena": 4.8,
  "tagi": ["procenty", "rabat"],
  "autor": null
}

Typy danych

• obiekt — pary „klucz”: wartość w nawiasach klamrowych {},
• tablica — lista wartości w nawiasach kwadratowych [],
• tekst — zawsze w cudzysłowach podwójnych,
• liczba — z kropką dziesiętną, bez cudzysłowów (4.8, a nie 4,8),
• true / false oraz null — małymi literami.

Najczęstsze błędy

Błąd	Źle	Dobrze
Pojedyncze cudzysłowy	{'a': 1}	{"a": 1}
Klucz bez cudzysłowów	{a: 1}	{"a": 1}
Przecinek na końcu	[1, 2, ]	[1, 2]
Przecinek dziesiętny	{"cena": 9,99}	{"cena": 9.99}
Komentarz	// opis	JSON nie ma komentarzy
Nieescapowany znak	"C:\dane"	"C:\\dane"

Komunikat „Unexpected token” w przeglądarce zwykle oznacza jeden z tych błędów albo to, że serwer zwrócił stronę HTML (np. komunikat o błędzie) zamiast JSON.

JSON, CSV czy XML?

• CSV — płaska tabela, idealna do arkuszy kalkulacyjnych. Nie obsługuje zagnieżdżonych danych i nie ma typów (wszystko jest tekstem).
• JSON — zagnieżdżone obiekty i listy, typy danych, zwięzły zapis. Standard w API internetowych.
• XML — bardziej rozbudowany, z atrybutami, przestrzeniami nazw i schematami. Spotkasz go w dokumentach urzędowych (np. JPK, e-faktury), plikach Office i starszych systemach.

Dane z arkusza zamienisz na JSON (i odwrotnie) w konwerterze CSV ⇄ JSON, a dokumenty XML sformatujesz w formatowaniu XML.

Formatowanie i minifikacja

Serwery często wysyłają JSON w jednej linii, bez spacji — tak jest mniejszy. Do czytania lepiej go sformatować z wcięciami. Odwrotna operacja, minifikacja, usuwa zbędne spacje przed wysłaniem lub zapisaniem.

Bezpieczeństwo

Dane z JSON nigdy nie powinny być wykonywane jako kod (dawniej robiono to funkcją eval). Używaj JSON.parse w JavaScript, json_decode w PHP lub json.loads w Pythonie. Nie wklejaj też do obcych serwisów JSON-ów z tokenami dostępu lub danymi klientów.

Sprawdzisz, sformatujesz i zminifikujesz JSON — ze wskazaniem miejsca błędu — w narzędziu formatowanie JSON. Dane są przetwarzane w przeglądarce.