Wilgoć, parujące okna i pleśń w domu — punkt rosy w praktyce

Ciepłe powietrze może zawierać więcej pary wodnej niż zimne. Gdy wilgotne powietrze z pokoju styka się z zimną powierzchnią — szybą, narożnikiem ściany, rurą z zimną wodą — schładza się, a nadmiar pary skrapla się w postaci kropelek. Temperatura, w której to następuje, to punkt rosy.

Ile to stopni

Powietrze w pokoju	Punkt rosy
20 °C, wilgotność 40%	ok. 6 °C
20 °C, wilgotność 50%	ok. 9,3 °C
20 °C, wilgotność 60%	ok. 12 °C
22 °C, wilgotność 70%	ok. 16,3 °C

Jeśli jakaś powierzchnia w mieszkaniu ma temperaturę niższą niż punkt rosy, będzie na niej osiadać woda. Przy długotrwałej wilgoci (powyżej ok. 80% wilgotności przy powierzchni) rozwija się pleśń. Punkt rosy dla swoich warunków policzysz w kalkulatorze temperatury odczuwalnej i punktu rosy.

Właściwa wilgotność

• W okresie grzewczym zwykle 40–60% — poniżej 30–35% powietrze jest za suche (podrażnione oczy, gardło), powyżej 60% rośnie ryzyko kondensacji i pleśni.
• Przyda się prosty higrometr — kosztuje kilkadziesiąt złotych.

Czteroosobowa rodzina „produkuje” w mieszkaniu kilka–kilkanaście litrów pary wodnej dziennie: oddech, gotowanie, prysznic, suszenie prania.

Gdzie pojawia się pleśń

• Narożniki ścian zewnętrznych i miejsca za szafami przy ścianach zewnętrznych — słabo ogrzewane i niewietrzone.
• Ościeża okien i nadproża — typowe mostki cieplne.
• Łazienka — wysoka wilgotność po kąpieli.
• Styk ściany ze stropem w ostatniej kondygnacji, wieńce, balkony.

Jak zapobiegać

1. Wentylacja — sprawne kratki wentylacyjne (nie zaklejać!), nawiewniki w oknach. Szczelne nowe okna bez nawiewników to częsta przyczyna wilgoci w odnowionych mieszkaniach.
2. Wietrzenie — krótko i intensywnie (5–10 minut, szeroko otwarte okna, najlepiej przeciąg), kilka razy dziennie; nie trzymaj okna stale uchylonego zimą — wychładza ściany.
3. Okap i wentylator w łazience — usuwają parę u źródła.
4. Równomierne ogrzewanie — nie wyłączaj ogrzewania w części pomieszczeń; chłodne ściany to miejsca kondensacji.
5. Odstęp mebli od ścian zewnętrznych — kilka centymetrów, żeby powietrze mogło krążyć.
6. Ocieplenie — podnosi temperaturę wewnętrznej powierzchni ścian powyżej punktu rosy (zob. ile styropianu na ścianę i kalkulator współczynnika U).

Gdy pleśń już jest

Małe ogniska można usunąć preparatem grzybobójczym (w rękawicach, przy otwartym oknie), ale bez usunięcia przyczyny wróci. Duże zawilgocenia, mokre plamy po deszczu (przeciekający dach, rynny) albo pleśń w wielu miejscach wymagają oceny fachowca. Pleśń może nasilać alergie i dolegliwości oddechowe — zwłaszcza u dzieci i osób z astmą.

Fizykę pary wodnej i gazów w powietrzu opisuje poradnik o równaniu Clapeyrona.