Ukraińskie imiona i nazwiska w alfabecie łacińskim — paszport czy zapis polski?

Ukraiński używa cyrylicy, więc to samo imię można zapisać łacinką na kilka sposobów. Istnieją dwa główne podejścia:

• Transliteracja — ścisłe zasady zamiany liter, takie same dla wszystkich języków odbiorców. Na Ukrainie obowiązuje system z uchwały Gabinetu Ministrów nr 55 z 2010 r., używany m.in. w paszportach.
• Transkrypcja — zapis „jak się wymawia” zgodnie z zasadami danego języka. Polska transkrypcja używa liter ł, cz, sz, ż, ch.

Porównanie

Cyrylica	Paszport (KMU 2010)	Polska transkrypcja
Олександр	Oleksandr	Ołeksandr
Шевченко	Shevchenko	Szewczenko
Юлія	Yuliia	Julija
Наталія	Nataliia	Natalija
Микола	Mykola	Mykoła
Київ	Kyiv	Kijów
Харків	Kharkiv	Charków
Львів	Lviv	Lwów

Nazwy dużych miast mają w polszczyźnie tradycyjne formy (Kijów, Lwów, Charków, Odessa) — w polskim tekście używa się właśnie ich.

Którego zapisu użyć?

• Dokumenty, umowy, rejestracje, bilety lotnicze, przelewy — dokładnie tak jak w paszporcie lub innym dokumencie tożsamości. Inny zapis tego samego nazwiska może sprawić, że system uzna osobę za kogoś innego.
• Zwykły tekst po polsku (artykuł, książka, szkoła) — polska transkrypcja i polskie nazwy miast, chyba że osoba sama używa innej formy.
• Adresy stron i nazwy plików — transliteracja bez znaków diakrytycznych; potem przyda się generator przyjaznych adresów.

Najważniejsze zasady systemu paszportowego

Litera	Zapis	Uwagi
г / ґ	h / g	„зг” zapisuje się jako zgh (Згурський → Zghurskyi)
х	kh	Харків → Kharkiv
ж, ч, ш, щ	zh, ch, sh, shch	Щука → Shchuka
ц	ts	Ціна → Tsina
и / і	y / i	Микола → Mykola
є, ї, й, ю, я	ye, yi, y, yu, ya na początku słowa; ie, i, i, iu, ia w środku	Юлія → Yuliia, Ярослав → Yaroslav
ь i apostrof	pomijane	Львів → Lviv

Automatyczną zamianę według tych zasad wykona transliteracja ukraińska — wklej imiona, nazwiska lub cały tekst.

Uwaga na dawne zapisy

Starsze paszporty, dokumenty sprzed 2010 r. albo wystawione za granicą mogą mieć inny zapis (np. Oleksandr Shevchenko jako Aleksandr Shevchenko albo z pisownią niemiecką czy francuską). Wtedy obowiązuje forma z dokumentu danej osoby — narzędzie pokazuje zapis zgodny z obecnym systemem, ale nie zastąpi dokumentu.

Gdy w tekście z cyrylicą pojawiają się dziwne znaki zamiast liter, przyczyną jest zwykle kodowanie — zobacz poradnik o „krzaczkach”.