Jak daleko jest burza i jak się chronić przed piorunem

Skąd bierze się grzmot

Piorun w ułamku sekundy rozgrzewa powietrze w kanale wyładowania do ok. 30 000 °C. Gwałtownie rozprężające się powietrze tworzy falę uderzeniową — słyszymy ją jako grzmot. Błysk widzimy praktycznie natychmiast, a dźwięk dociera z prędkością ok. 340 m/s.

odległość [km] ≈ sekundy od błysku do grzmotu ÷ 3 dokładniej: sekundy × (331,3 + 0,606 · T) ÷ 1000

9 sekund przy 20 °C to ok. 3,1 km. Dokładne wyliczenie, ze stoperem i oceną, czy burza się zbliża, znajdziesz w kalkulatorze odległości burzy. To ten sam rachunek co w zadaniach z prędkości (zob. prędkość, droga, czas).

Zasada 30/30

• 30 sekund lub mniej między błyskiem a grzmotem (ok. 10 km) — natychmiast szukaj schronienia. Pioruny uderzają nawet kilkanaście kilometrów od centrum burzy („grom z jasnego nieba”).
• 30 minut po ostatnim grzmocie — dopiero wtedy wychodź z ukrycia.

Gdzie jest bezpiecznie

• Budynek z instalacją elektryczną i wodną (najlepiej z instalacją odgromową).
• Samochód z metalowym dachem — działa jak klatka Faradaya; zamknij okna, nie dotykaj metalowych elementów karoserii.

Nie są bezpieczne: wiaty przystankowe, namioty, altany, parasole, otwarte samochody i kabriolety.

Na otwartym terenie

• Zejdź ze szczytów, grani i otwartych łąk; unikaj samotnych drzew, słupów, masztów i metalowych ogrodzeń.
• Wyjdź z wody (jezioro, basen) i odpłyń od brzegu łodzią najszybciej, jak się da.
• Jeśli nie ma schronienia — kucnij ze złączonymi stopami, głowa nisko, dłonie na kolanach lub uszach. Nie kładź się na ziemi (prąd rozchodzi się po powierzchni gruntu).
• W grupie rozproszcie się na kilkanaście metrów, żeby jedno uderzenie nie poraziło wszystkich.
• W górach planuj wyjścia tak, by być w schronisku przed popołudniem — burze letnie najczęściej rozwijają się po południu.

W domu

• Nie korzystaj z telefonu stacjonarnego i urządzeń podłączonych przewodem do sieci; odłącz drogi sprzęt elektroniczny lub stosuj ograniczniki przepięć.
• Nie kąp się i nie zmywaj — instalacja wodna przewodzi prąd.
• Trzymaj się z dala od okien i drzwi.

Po porażeniu piorunem poszkodowany nie „przewodzi prądu” — można i trzeba od razu udzielić pomocy: wezwij 112, sprawdź oddech, w razie potrzeby rozpocznij resuscytację. Śledź ostrzeżenia meteorologiczne przed wyjściem w teren.