Fizyka — wzory i kalkulatory: ruch, energia, ciśnienie, roztwory
Najważniejsze wzory fizyczne z kalkulatorami, które liczą krok po kroku: prędkość, energia kinetyczna i potencjalna, praca i moc, ciśnienie, gęstość i stężenie roztworów.
Narzędzia w tym przewodniku
Kalkulator prędkości, drogi i czasuFizyka i chemiaPodaj dwie z trzech wielkości — prędkość, drogę lub czas — a kalkulator obliczy trzecią, z przeliczeniem km/h ↔ m/s i tempem min/km.Energia kinetyczna i potencjalnaFizyka i chemiaOblicz energię kinetyczną Ek = mv²/2 i potencjalną Ep = mgh, prędkość po spadku z wysokości oraz równoważnik w kWh.Praca, moc i sprawnośćFizyka i chemiaPraca mechaniczna W = F·s, moc P = W/t, podnoszenie ciężaru na wysokość i sprawność urządzenia — w J, kWh, W i KM.Kalkulator ciśnienia (p = F/S i hydrostatyczne)Fizyka i chemiaCiśnienie z siły i powierzchni, ciśnienie hydrostatyczne na głębokości w cieczy oraz przeliczanie Pa, hPa, bar, atm, psi i mmHg.Gęstość, masa i objętośćFizyka i chemiaOblicz gęstość, masę lub objętość ze wzoru ρ = m/V — z listą gęstości popularnych materiałów (woda, beton, stal, drewno, olej).Stężenie procentowe i rozcieńczanie roztworówFizyka i chemiaStężenie procentowe roztworu, ile substancji rozpuścić i ile wody dolać, żeby rozcieńczyć roztwór do wybranego stężenia (C₁V₁ = C₂V₂).Kalkulator prawa Ohma i mocyElektryka, elektronika i automatykaPodaj dwie z czterech wielkości: napięcie, prąd, rezystancję lub moc — kalkulator obliczy pozostałe ze wzorów U = I·R i P = U·I.Przelicznik jednostekPrzeliczniki jednostekDługość, masa, powierzchnia, objętość, temperatura, prędkość, ciśnienie, energia, moc, czas i dane — wszystkie jednostki naraz.Rzut ukośny, poziomy i spadek swobodnyFizyka i chemiaOblicz czas lotu, zasięg, maksymalną wysokość i prędkość uderzenia dla rzutu pod dowolnym kątem, z dowolnej wysokości — także na Księżycu i Marsie — z wykresem toru ruchu.Przelicznik spalania — l/100 km, km/l, mpgPrzeliczniki jednostekZamień zużycie paliwa między litrami na 100 km, kilometrami na litr i milami na galon (amerykańskim i brytyjskim) — także zużycie energii aut elektrycznych.Równanie gazu doskonałego pV = nRT (Clapeyrona)Fizyka i chemiaOblicz ciśnienie, objętość, liczbę moli lub temperaturę gazu z równania Clapeyrona — w dowolnych jednostkach (Pa, bar, atm, litry, °C) — oraz masę gazu dla wybranej substancji.Ogrzewanie wody — czas, energia i koszt (czajnik, bojler)Fizyka i chemiaIle energii i czasu potrzeba, by zagotować wodę w czajniku albo nagrzać bojler, i ile to kosztuje — z ciepła właściwego wody, mocy grzałki i sprawności.Rozmiar pierścionka — obwód, średnica, rozmiar PL, EU i USPrzeliczniki jednostekSprawdź rozmiar pierścionka z obwodu palca lub średnicy innego pierścionka i przelicz go między skalą polską, europejską (ISO) i amerykańską.Temperatura odczuwalna i punkt rosyFizyka i chemiaOblicz temperaturę odczuwalną zimą (wpływ wiatru) i latem (wpływ wilgotności) oraz punkt rosy — temperaturę, w której para wodna zaczyna się skraplać.Poziom dźwięku w decybelach — sumowanie, odległość, bezpieczny czasFizyka i chemiaZsumuj poziomy kilku źródeł hałasu w dB, sprawdź, jak dźwięk słabnie z odległością, i ile czasu można bezpiecznie przebywać w danym hałasie.Jak daleko jest burza — odległość z czasu do grzmotuFizyka i chemiaPolicz odległość burzy z liczby sekund między błyskiem a grzmotem — z uwzględnieniem temperatury powietrza — i sprawdź, czy burza się zbliża. Ze stoperem do odmierzania czasu.Temperatura piekarnika — termoobieg, góra-dół, °F i gazPrzeliczniki jednostekPrzelicz temperaturę z przepisu między pieczeniem góra-dół, termoobiegiem, stopniami Fahrenheita i oznaczeniami piekarnika gazowego (Gas Mark) — z tabelą i podpowiedzią, jak zmienić czas pieczenia.Droga hamowania samochodu — reakcja, nawierzchnia, prędkośćFizyka i chemiaOblicz drogę zatrzymania auta: odcinek przejechany w czasie reakcji i drogę hamowania na suchej, mokrej, zaśnieżonej lub oblodzonej nawierzchni — oraz z jaką prędkością uderzysz w przeszkodę, jadąc szybciej.Prawo Archimedesa — siła wyporuFizyka i chemiaPolicz siłę wyporu i sprawdź, czy ciało pływa, unosi się w cieczy, czy tonie oraz jaka jego część się zanurzy.
Ruch
v = s ÷ t
Kalkulator prędkości, drogi i czasu wyznaczy brakującą wielkość i przeliczy km/h na m/s, mile i węzły. Dlaczego prędkość średnia to nie średnia z prędkości, wyjaśnia poradnik Prędkość średnia.
Energia, praca i moc
Ek = m·v² ÷ 2 Ep = m·g·h W = F·s P = W ÷ t
Energia kinetyczna i potencjalna — także prędkość po spadku z wysokości. Praca, moc i sprawność — podnoszenie ciężarów, moc w watach i koniach mechanicznych.
Ciśnienie i gęstość
p = F ÷ S p = ρ·g·h ρ = m ÷ V
Kalkulator ciśnienia liczy ciśnienie z siły i powierzchni oraz ciśnienie w cieczy na głębokości, w paskalach, barach, atmosferach, psi i mmHg. Gęstość, masa i objętość — z tabelą gęstości popularnych materiałów.
Roztwory
Cp = ms ÷ mr × 100% C₁·m₁ = C₂·m₂
Stężenie procentowe i rozcieńczanie — ile substancji rozpuścić i ile wody dolać.
Elektryczność
U = R·I P = U·I
Kalkulator prawa Ohma i poradnik Prawo Ohma i moc elektryczna. Więcej w przewodniku Kalkulatory elektryczne.
Jednostki
Zamianę jednostek długości, masy, energii, mocy i ciśnienia ułatwi przelicznik jednostek. W obliczeniach fizycznych najbezpieczniej przeliczyć wszystko na jednostki SI (metr, kilogram, sekunda) przed podstawieniem do wzoru.
Poradniki
FizykaPrędkość średnia — jak ją liczyć i dlaczego to nie średnia z prędkościJedziesz tam 60 km/h, a z powrotem 120 km/h. Średnia to 80 km/h, nie 90. Wyjaśniamy wzór v = s/t, przeliczanie km/h na m/s i typowe pułapki zadań z…Elektryka, elektronika i automatykaPrawo Ohma i moc elektryczna — wzory z przykładamiU = R · I oraz P = U · I to dwa wzory, które pozwalają policzyć prąd płynący przez grzałkę, dobrać rezystor do diody LED i sprawdzić, czy przewód…Matematyka i statystykaCale, stopy, mile, funty — jak przeliczać jednostki imperialne na metryczneIle to 55 cali w cm, 6 stóp wzrostu, 1 mila, 1 funt czy galon? Tabela przeliczników, szybkie sposoby liczenia w pamięci i różnice między galonem…FizykaJednostki ciśnienia — Pa, hPa, bar, atm, psi i mmHg w praktyceCiśnienie w oponach w barach i psi, prognoza pogody w hektopaskalach, ciśnienie krwi w milimetrach słupa rtęci. Jak przeliczać jednostki i czym jest…FizykaRzut ukośny, poziomy i spadek swobodny — wzory i rozwiązane zadaniaJak rozłożyć ruch na poziomy i pionowy, które wzory stosować w każdym rodzaju rzutu i dlaczego kąty 30° i 60° dają ten sam zasięg. Cztery zadania…FizykaRównanie Clapeyrona pV = nRT — przemiany gazowe w zadaniach i w życiuDlaczego opony mają niższe ciśnienie zimą, ile powietrza mieści się w pokoju i co dzieje się z gazem w butli na słońcu. Równanie gazu doskonałego…FizykaPraca, moc i sprawność — wzory, jednostki i przykłady z życiaIle pracy wykonujesz, wchodząc po schodach, jaką moc ma człowiek, a jaką silnik samochodu, czym jest koń mechaniczny i co oznacza sprawność 90%…FizykaStężenie procentowe i rozcieńczanie roztworów — ocet, solanka, płynyJak policzyć stężenie procentowe, ile wody dolać, żeby z octu 10% zrobić 6%, ile soli na solankę i jak działa wzór C₁V₁ = C₂V₂. Zadania szkolne i…FizykaDecybele i hałas — jak działa skala dB i ile hałasu znosi słuchDlaczego dwie kosiarki nie są dwa razy głośniejsze od jednej, o ile cichnie dźwięk z odległością, od ilu decybeli hałas uszkadza słuch i jak długo…FizykaJak daleko jest burza i jak się chronić przed piorunemLicz sekundy od błysku do grzmotu, dziel przez trzy — ale co dalej? Wyjaśniamy fizykę grzmotu, zasadę 30/30, gdzie jest bezpiecznie podczas burzy, a…FizykaDroga hamowania — ile metrów potrzebuje samochód, żeby się zatrzymaćDlaczego przy 70 km/h auto zatrzymuje się prawie dwa razy dalej niż przy 50 km/h, ile metrów „przejeżdżamy” zanim w ogóle naciśniemy hamulec i jak…FizykaGęstość w praktyce — dlaczego stalowy statek pływa, a lód unosi się na wodzieCzym jest gęstość, jak ją obliczyć, dlaczego olej pływa po wodzie, jak działa prawo Archimedesa i ile waży metr sześcienny piasku, betonu czy…FizykaUpał i temperatura odczuwalna — dlaczego 30 °C przy dużej wilgotności męczy jak 35 °CJak wilgotność powietrza wpływa na odczuwanie gorąca, czym jest indeks ciepła, kiedy upał staje się groźny, jak rozpoznać udar cieplny i jak chronić…FizykaKilowaty a konie mechaniczne — jak przeliczać moc silnikaIle koni ma 100 kW, czym moc różni się od momentu obrotowego i jak porównać silnik auta z mocą ładowarki czy czajnika.FizykaPrawo Archimedesa — wzór, przykłady i zadaniaSkąd bierze się siła wyporu, dlaczego statek pływa, a kamień tonie, oraz jak rozwiązywać zadania krok po kroku.