Decybele i hałas — jak działa skala dB i ile hałasu znosi słuch
Dlaczego dwie kosiarki nie są dwa razy głośniejsze od jednej, o ile cichnie dźwięk z odległością, od ilu decybeli hałas uszkadza słuch i jak długo można bezpiecznie słuchać muzyki w słuchawkach.
Skala logarytmiczna
Ucho słyszy dźwięki od szeptu do startu samolotu — ich natężenie różni się bilion razy. Żeby wygodnie to opisać, używa się skali logarytmicznej (decybeli):
L [dB] = 10 · log₁₀(I ÷ I₀) +10 dB = 10 × większe natężenie (subiektywnie ok. 2 × głośniej) +3 dB = 2 × większe natężenie
Ta sama skala służy do opisu mocy sygnału radiowego (dBm, zob. zasięg Wi-Fi). Logarytmy przypomnisz sobie w kalkulatorze potęg i logarytmów.
Dodawanie decybeli
- Dwa jednakowe źródła: +3 dB (80 + 80 dB = 83 dB).
- Dziesięć jednakowych źródeł: +10 dB.
- Źródło cichsze o 10 dB prawie nic nie dodaje (80 + 70 dB ≈ 80,4 dB).
Dlatego wyciszenie najgłośniejszego źródła daje dużo, a wyłączenie cichszych — prawie nic. Sumę dowolnych poziomów policzysz w kalkulatorze decybeli.
Odległość
- Źródło punktowe (maszyna, głośnik) — każde podwojenie odległości to −6 dB.
- Źródło liniowe (ruchliwa droga, pociąg) — tylko −3 dB przy podwojeniu odległości; dlatego hałas drogowy „niesie się” daleko.
- Ekrany akustyczne, wały ziemne i zabudowa skutecznie tłumią hałas; drzewa i krzewy — mniej, niż się wydaje (bardziej psychologicznie).
Bezpieczne poziomy
| Poziom | Bezpieczny czas dziennie (bez ochrony) |
|---|---|
| 85 dB | 8 godzin |
| 88 dB | 4 godziny |
| 91 dB | 2 godziny |
| 94 dB | 1 godzina |
| 100 dB | 15 minut |
| 110 dB | ok. 1,5 minuty |
Każde +3 dB skraca bezpieczny czas o połowę. Uszkodzenie słuchu od hałasu jest nieodwracalne i narasta niezauważalnie — pierwszym objawem bywa szum w uszach lub „przytłumiony” słuch po koncercie.
Jak chronić słuch
- Zatyczki lub nauszniki przy kosiarce, pile, wiertarce udarowej, na koncertach i strzelnicy.
- Słuchawki: zasada 60/60 — najwyżej 60% głośności przez 60 minut, potem przerwa. Słuchawki z redukcją szumów pozwalają słuchać ciszej w hałaśliwym otoczeniu.
- Odpoczynek dla uszu po głośnym wydarzeniu (kilkanaście godzin ciszy).
Aplikacje do pomiaru dźwięku w telefonie dają orientacyjny wynik — do pomiarów urzędowych i BHP stosuje się sonometry z legalizacją.
Narzędzia do tego poradnika
decybelehałassłuchdźwięklogarytmBHP