Raty równe czy malejące? Porównanie kosztów kredytu na przykładzie

Przy kredycie bank pyta, czy chcesz spłacać go w ratach równych czy malejących. Kwota kredytu i oprocentowanie są takie same, ale łączny koszt i wysokość pierwszych rat — już nie.

Raty równe (annuitetowe)

Każda rata ma tę samą wysokość (przy stałym oprocentowaniu). Na początku większość raty to odsetki, a tylko niewielka część spłaca kapitał. Z czasem proporcja się odwraca.

rata = K × r ÷ (1 − (1 + r)^(−n))

K — kwota kredytu, r — oprocentowanie miesięczne (roczne ÷ 12), n — liczba rat.

Raty malejące

Część kapitałowa jest stała (kwota kredytu ÷ liczba rat), a odsetki liczy się od pozostałego zadłużenia. Pierwsza rata jest najwyższa, każda kolejna trochę niższa.

rata k = K/n + (K − (k − 1) · K/n) × r

Przykład: 400 000 zł na 25 lat, 7,5% rocznie

	Raty równe	Raty malejące
Pierwsza rata	2 955,96 zł	3 833,33 zł
Ostatnia rata	2 955,96 zł	1 341,67 zł
Suma odsetek	ok. 486 789 zł	376 250 zł

Raty malejące są w tym przykładzie tańsze o ok. 110 500 zł, ale pierwsza rata jest wyższa o prawie 900 zł. Obliczenia zakładają stałe oprocentowanie przez cały okres — w kredytach o zmiennym oprocentowaniu rzeczywiste raty będą się zmieniać.

Dlaczego raty malejące są tańsze?

Bo kapitał spłacasz szybciej. Odsetki liczy się od kwoty, którą jeszcze jesteś winien — im szybciej ją zmniejszasz, tym mniej odsetek płacisz. Przy ratach równych zadłużenie przez pierwsze lata spada bardzo powoli.

Kiedy który wariant?

• Raty malejące — gdy budżet pozwala na wyższe raty na początku i zależy Ci na najniższym łącznym koszcie. Bank liczy zdolność kredytową według pierwszej, najwyższej raty, więc może przyznać mniejszą kwotę.
• Raty równe — gdy ważna jest przewidywalna, niższa rata na starcie, np. przy pierwszym mieszkaniu i napiętym budżecie.

Rozwiązanie pośrednie: raty równe i regularne nadpłaty. Nadpłata zmniejsza kapitał, więc działa podobnie jak raty malejące. Sprawdź w umowie, czy bank pobiera prowizję za wcześniejszą spłatę i czy po nadpłacie skraca okres, czy zmniejsza ratę.

Rata to nie cały koszt

Do odsetek dochodzą prowizje, ubezpieczenia i inne opłaty. Porównując oferty, patrz na RRSO (rzeczywistą roczną stopę oprocentowania) i całkowitą kwotę do zapłaty podaną w formularzu informacyjnym. Ten poradnik ma charakter edukacyjny i nie jest doradztwem finansowym.

Ratę dla swojej kwoty, okresu i oprocentowania, oba warianty i harmonogram spłat obliczysz w kalkulatorze raty kredytu.