Ile litrów jest w zbiorniku? Olej opałowy, deszczówka, szambo
Jak policzyć pojemność zbiornika stojącego i leżącego, dlaczego w leżącym połowa wysokości to połowa objętości, ale ćwierć wysokości to tylko 20% pojemności, i jak zrobić własną miarkę poziomu.
Objętość zbiornika liczymy w metrach sześciennych, a potem zamieniamy na litry: 1 m³ = 1000 litrów, a 1 dm³ = 1 litr. Wszystkie wymiary trzeba mierzyć od wewnątrz.
Zbiornik stojący (walec pionowy)
V = π · r² · h ⌀ 80 cm (r = 0,4 m), poziom 70 cm: 3,1416 · 0,16 · 0,7 = 0,352 m³ = 352 l
W zbiorniku stojącym objętość rośnie równomiernie z poziomem — każdy centymetr to ta sama liczba litrów (tu ok. 5 l/cm). Podobnie w zbiorniku prostopadłościennym: V = długość · szerokość · poziom.
Zbiornik leżący (walec poziomy)
Tu jest trudniej, bo przekrój jest kołem, a ciecz zajmuje jego dolny „odcinek”. Pole odcinka koła o promieniu r przy wysokości cieczy h:
A = r² · arccos((r − h) ÷ r) − (r − h) · √(2rh − h²) V = A · L
Zbiornik ⌀ 120 cm, długość 250 cm, poziom oleju 40 cm:
r = 0,6 m, h = 0,4 m, r − h = 0,2 m arccos(0,2 ÷ 0,6) = 1,231 rad A = 0,36 · 1,231 − 0,2 · √(0,48 − 0,16) = 0,443 − 0,113 = 0,330 m² V = 0,330 · 2,5 = 0,825 m³ ≈ 825 l (z 2827 l, czyli 29%)
Jak poziom przekłada się na objętość
| Poziom (% średnicy) | Objętość (% pojemności) |
|---|---|
| 10% | 5,2% |
| 25% | 19,6% |
| 50% | 50% |
| 75% | 80,4% |
| 90% | 94,8% |
Ta zależność jest taka sama dla każdego zbiornika leżącego. Dokładne litry dla swoich wymiarów — z tabelą co 10% wysokości, którą można wydrukować i przykleić przy zbiorniku — pokaże kalkulator objętości zbiornika.
Własna miarka
- Weź prostą listwę dłuższą niż średnica zbiornika.
- Zaznacz na niej poziomy co 5 lub 10 cm i wpisz przy nich litry z kalkulatora.
- Opuść listwę pionowo do dna (w połowie długości zbiornika) i odczytaj ślad cieczy.
Masa i koszt
Olej opałowy ma gęstość ok. 0,84–0,86 kg/l, więc 825 l waży ok. 700 kg. Woda — 1 kg/l. Masę z objętości i gęstości przeliczysz w kalkulatorze gęstości, a objętość innych brył (stożka, kuli, ostrosłupa) w kalkulatorze objętości brył.
Szambo i zbiornik na deszczówkę
- Szambo 10 m³ przy zużyciu wody 100 l na osobę dziennie i 4 domownikach zapełni się w ok. 25 dni.
- Zbiornik na deszczówkę: z 1 m² dachu przy 1 mm opadu spływa ok. 1 litr wody (mniej o straty). Dach 100 m² przy deszczu 10 mm daje ok. 800–900 litrów.
Narzędzia do tego poradnika
zbiornikobjętośćolej opałowydeszczówkaszambogeometria