Pensja brutto a netto — skąd biorą się potrącenia z wypłaty
Co dokładnie zabiera ZUS, ile wynosi składka zdrowotna, jak działa PIT-2, ulga dla młodych i drugi próg podatkowy oraz ile naprawdę kosztuje pracodawcę Twoja pensja. Z przykładem dla płacy minimalnej i 7000 zł brutto.
Brutto, netto i koszt pracodawcy
W umowie o pracę wpisuje się kwotę brutto. Na konto trafia netto — po odjęciu składek i zaliczki na podatek. Z kolei pracodawca płaci więcej niż brutto, bo dokłada własne składki. Wszystkie trzy kwoty dla dowolnej pensji pokaże kalkulator wynagrodzeń brutto–netto.
Potrącenia krok po kroku
| Pozycja | Stawka | Od czego |
|---|---|---|
| emerytalna | 9,76% | brutto |
| rentowa | 1,5% | brutto |
| chorobowa | 2,45% | brutto |
| zdrowotna | 9% | brutto minus składki społeczne |
| zaliczka PIT | 12% (32% nad progiem) | brutto − składki społeczne − koszty uzyskania, minus 300 zł z PIT-2 |
Przykład: płaca minimalna 4666 zł (2025)
składki społeczne: 455,40 + 69,99 + 114,32 = 639,71 zł zdrowotna: (4666 − 639,71) × 9% = 362,37 zł podstawa: 4666 − 639,71 − 250 = 3776 zł zaliczka: 3776 × 12% − 300 = 153 zł netto: 4666 − 639,71 − 362,37 − 153 = 3510,92 zł
Przy 7000 zł brutto zostaje ok. 5101,67 zł netto, a koszt pracodawcy to ok. 8433,60 zł.
PIT-2 — 300 zł miesięcznie więcej
Każdemu podatnikowi przysługuje kwota wolna 30 000 zł rocznie, czyli 3600 zł podatku mniej. Jeśli złożysz pracodawcy oświadczenie PIT-2, pomniejsza on zaliczkę o 300 zł co miesiąc. Bez PIT-2 dostaniesz tę kwotę dopiero w zwrocie po rozliczeniu rocznym. PIT-2 składa się tylko u jednego pracodawcy.
Ulga dla młodych
Do ukończenia 26 lat przychody z umowy o pracę i zlecenia do 85 528 zł rocznie są zwolnione z podatku. Pensja netto rośnie wtedy o całą zaliczkę — przy 7000 zł brutto o ok. 395 zł. Składki ZUS i zdrowotną płaci się jednak normalnie.
Drugi próg — dlaczego pod koniec roku pensja spada
Gdy podstawa opodatkowania od początku roku przekroczy 120 000 zł, od nadwyżki pobiera się 32% zamiast 12%. Przy pensji 15 000 zł brutto następuje to jesienią, a w ostatnich miesiącach na rękę zostaje ok. 7700 zł zamiast 10 550 zł. W styczniu liczenie zaczyna się od nowa.
Porównując oferty pracy
Zawsze pytaj, czy kwota jest brutto czy netto, i porównuj wartości z tej samej kolumny. Umowę o pracę ze zleceniem lub działalnością gospodarczą warto porównać godzinowo — z uwzględnieniem urlopu i świadczeń (zob. jak porównać oferty pracy i przelicznik stawki). Wynagrodzenie za pracę ponad normę policzysz w kalkulatorze nadgodzin.
Narzędzia do tego poradnika
wynagrodzeniebrutto nettoZUSpodatek PITumowa o pracękoszt pracodawcy