BMI — jak obliczyć, co oznacza wynik i kiedy wprowadza w błąd
BMI to najprostszy wskaźnik masy ciała, ale nie odróżnia mięśni od tłuszczu. Wyjaśniamy, jak go liczyć, jakie są normy dla dorosłych i co warto sprawdzić oprócz niego.
BMI (Body Mass Index, wskaźnik masy ciała) porównuje masę ciała ze wzrostem. Jest szybki i nie wymaga żadnych pomiarów poza wagą i miarką, dlatego używa się go w badaniach przesiewowych i statystykach zdrowia.
Wzór
BMI = masa [kg] ÷ (wzrost [m])²
Przykład: 68 kg przy wzroście 165 cm: 68 ÷ 1,65² = 68 ÷ 2,7225 ≈ 25,0.
Kategorie dla dorosłych (WHO)
| BMI | Kategoria |
|---|---|
| poniżej 18,5 | niedowaga |
| 18,5–24,9 | wartość prawidłowa |
| 25–29,9 | nadwaga |
| 30–34,9 | otyłość I stopnia |
| 35–39,9 | otyłość II stopnia |
| 40 i więcej | otyłość III stopnia |
Prawidłowy zakres masy dla danego wzrostu to 18,5 × wzrost² do 24,9 × wzrost². Dla 170 cm to ok. 53,5–72 kg.
Kiedy BMI wprowadza w błąd
- Osoby umięśnione — mięśnie są cięższe od tkanki tłuszczowej, więc sportowiec może mieć „nadwagę” przy niskiej zawartości tłuszczu.
- Osoby starsze — z wiekiem ubywa mięśni, więc prawidłowe BMI może ukrywać nadmiar tłuszczu.
- Dzieci i młodzież — dla nich stosuje się siatki centylowe uwzględniające wiek i płeć, a nie progi dla dorosłych.
- Kobiety w ciąży — BMI nie ma wtedy zastosowania.
- Różnice między populacjami — dla niektórych populacji (np. azjatyckich) proponuje się niższe progi ryzyka.
Co sprawdzić oprócz BMI
Dużo mówi obwód talii, bo tłuszcz brzuszny wiąże się z wyższym ryzykiem chorób metabolicznych. Często podawane progi zwiększonego ryzyka to ok. 80 cm u kobiet i 94 cm u mężczyzn, a wyraźnie podwyższonego — 88 cm i 102 cm. Pomocny jest też stosunek obwodu talii do wzrostu: wartość poniżej 0,5 uznaje się za korzystną.
Dokładniejszy obraz daje analiza składu ciała, ale i ona ma ograniczenia (domowe wagi z pomiarem tłuszczu bywają mało precyzyjne).
Wynik to nie diagnoza
BMI to punkt wyjścia do rozmowy, a nie ocena zdrowia. Jeśli wynik jest poza normą albo masa ciała zmienia się bez wyraźnej przyczyny, porozmawiaj z lekarzem. Gdy planujesz zmianę diety, przyda się orientacyjne zapotrzebowanie kaloryczne.
Swoje BMI, kategorię i zakres prawidłowej masy obliczysz w kalkulatorze BMI.
Narzędzia do tego poradnika
BMImasa ciałanadwagaotyłośćobwód taliizdrowie